Saturday, 29 June 2013

Egypt revolution returns

More than a week ago, a journalist in know in Egypt sent me a facebook message: "Mai, on June 30 we are going to have another revolution! This time a real Arab Spring. We will overthrow Morsi. It has been a year in office and he has not done anything to make our meal better but injecting his Muslim brotherhood people in influential positions"

After almost a year rolling through 13 Middle East country during the Arab awakening, I still can not come to term with this concept Arab Spring. The root of the Arab Spring is economic reason, not democracy, certainly not religious purification. After all, Bouzizi set himself alight because he failed to get a chance to earn money honestly. He surely did not ask for anything else than just a chance to work hard and earn a living from it. He did not ask for democracy, he did not ask for freedom of speech, he did not ask for religious revolution either. Arab Spring was born out of economic despair, known to the world as a democratic revolution, and the winners are religious leaders.

Many seem to think that democracy is the way to solve the problem, and they expect that a democratically elected President like Morsi can solve the problem. Not always true. Democracy is not the way, it is the RESULT of concerted and long term efforts after a long period of development. A true democracy does not come in a nicely decorated package by a fair and free election. If you think that together with Morsi being the President, Egypt has already had democracy, and expect everything will work out, economy will boom, then it is just a wishful thinking.

Today Cairo will see massive protest to call Morsi to leave the office . And there will clash, there will be casualties. But I personally think Morsi should be given more chance to show himself and to correct himself, and Egyptian people need to act constructively instead of just wanting to throw this man over. Their protests should be professional and peaceful with specific requests, but not another overthrow. Because another fair and free election would not ensure true democracy society and economic return either. Not that quick. Democracy is a process, not an event. Same counts for economic growth.

This is a picture I took in Cairo, a small but now very well-known hamlet where the revolution started. On the wall are faces of those who died during the protest. This hamlet is boiling today, again.

                                          www.facebook.com/culturemove

---
Chừng hơn tuần trước, một phóng viên Ai Cập hối hả nhắn tin cho tôi trên facebook: "Mai Mai, chúng tôi đang chuẩn bị có một cuộc cách mạng mới. Ngày 30-6 sẽ có một cuộc biểu tình lớn đòi tổng thống Morsi từ chức. Suốt 1 năm qua, ông ta đã chẳng làm cho kinh tế Ai Cập đỡ khốn nạn hơn thì chớ, lại còn muốn đưa toàn bè lũ Huynh đệ Hồi Giáo (Muslim brotherhood) của mình lên nắm các chức vị chủ chốt! AI Cập tưởng là đã có dân chủ nhưng hóa ra chúng tôi sai toét.."

Tôi chưa bao giờ cảm thấy hứng khởi với Mùa xuân Ả Rập. Suốt gần 1 năm 2012 lăn lê qua 13 nước Trung Đông đúng thời kỳ "mùa xuân", tôi thấy rõ hơn bao giờ hết sự hoán đổi và tính cơ hội của chính trị. Mùa Xuân Ả Rập bắt đầu bằng việc chàng bán hoa quả rong Bouzizi ở Tunisia tự thiêu trước cổng tòa thị chính vì cảnh sát liên tục tịch thu xe đẩy và làm nhuc anh. Bouzizi nghèo, anh tự thiêu vì không có quyền được làm việc một cách lương thiện và đủ sống một cách lương thiện. Anh không đòi hỏi dân chủ, không đòi hỏi quyền tự do ngôn luận, không đòi hỏi làm trong sạch tôn giáo. Tuy nhiên, cái chết của anh châm ngòi cho một cuộc nổi dậy lớn của các nhà đấu tranh tự do chính trị. Trong khi các nhà dân chủ này còn nổi dậy kiểu manh động thì tổ chức Huynh Đệ Hồi Giáo vốn bị chính quyền cầm tù bỗng nhảy lên cướp diễn đàn và trở nên lớn mạnh. Kết cục, khi các cuộc bầu cử tự do dược tổ chức thì kẻ lên ngôi không phải là những người tự do cánh tả mà lại là Huynh Đệ Hồi Giáo. Điều này không chỉ đúng với Ai Cập mà với hầu như tất cả các nước có mùa xuân Ả Rập. Nhìn lại toàn cảnh, đây là kết luận: Mùa Xuân Ả Rập khởi đầu bằng lý do kinh tế, được tuyên truyền trên media như một cuộc cách mạng dân chủ, và kẻ thắng cuộc là những thầy tu tôn giáo.

Bạn tôi ở Ai Cập cũng như rất nhiều người hẳn cho rằng dân chủ là "phương thức", là con đường dẫn đến thành công. Các nhà nghiên cứu chính trị và xã hội sẽ nói rằng điều đó sai lầm. Dân chủ không phải là cách thức mà là KẾT QUẢ của một quá trình lâu dài. Người Ai Cập cho rằng với một tổng thống được bầu cử theo quy chế tự do và dân chủ thì họ đã có dân chủ. Mà nếu họ đã có dân chủ thì kinh tế phải phát triển, dân phải đỡ nghèo chứ sao lại xăng còn không có mà mua, bánh mỳ còn không có mà bán thế này? Có lẽ phương Tây đã tuyên truyền một niềm tin hoàn toàn ngây thơ rằng có dân chủ là có hết, và để có dân chủ thì chỉ cần một hệ thống bầu cử chính trị dân chủ là đủ. Thế nên bây giờ Ai Cập vỡ mộng. Thế nên bây giờ sau 1 năm cầm quyền, Ai Cập muốn vị tổng thống được bầu cử dân chủ của mình bán xới khỏi dinh.

Người Ai Cập, cũng như anh chàng Bouzizi, có lẽ chưa sẵn sàng để chấp nhận rằng cái họ thực sự cần vào thời điểm này là một nền kinh tế đủ ăn cái đã. Họ cũng như nhiều nhà đấu tranh cách mạng khác có lẽ cần hiểu rằng dân chủ là một quá trình, là kết quả của một con đường phát triển gian nan chứ không phải là một sự kiện.

Hôm nay, cả AI Cập sẽ lại rùng rùng chuyển động. Sẽ lại có đổ máu. Tôi thì ngồi chết dí ở đây, thầm cầu mong những người bạn Ai Cập chỉ biểu tình nêu ra yêu sách thôi, chứ đừng đòi lật đổ tổng thống nữa. Vì một ông tổng thống mới, dù có lại được bầu một cách tự do dân chủ như Morsi đi nữa, cũng sẽ cần nhiều hơn 1 năm để đưa đất nước thoát khỏi vực thẳm. Mồm lẩm nhẩm như tụng kinh "Xã hội Dân chủ không phải là món quà đêm giáng sinh, nó là kết quả của một quá trình"

P/S ảnh này chụp ở Cairo, đêm trước khi cuộc bầu cử tự do đầu tiên của người AI Cập sau một đêm dài chế độ độc tài. COn ngõ nhỏ này là nơi cuộc cách mạng nhen nhóm và là trung tâm đầu não của các tổ chức cách mạng. Trên tường vẽ ảnh những người biểu tỉnh đã bị giết hại.


Tuesday, 25 June 2013

The tragedy of syncratic religions

This is an article I wrote for Illume, sharing the tragedy that not only the Alawites in Syria but other religious minorities have been and will be facing in the on-going regional sectarian war.

One of the main reasons why syncretic religions, especially those between Monotheism and Polytheism, receive a low level of tolerance is probably the logic, or the command to find The Truth with a capital T- The only Truth there is. This logic is strongly embedded in all Monotheist religions that perceive the universe to have ONE creator, that their holy book(s) is the ONE, and only their set of principles will lead to the right way.

This legacy of religious logic and perception of the world plays an influential role in how syncretic religions in Middle East are treated: Alevi, Druze, Sufi, and especially the Alawites. A mysterious cocktail of both Monotheist and and Polytheist (Christianity, Islam, Gnosticism, Greek philosophy, Hinduism...), Alawism challenges the understanding of the capital T-mind: Are you or are you not Muslim? There is only one answer, nothing in between is accepted!

Of course the nature of this faith creates a grey area which allows vast amount of interpretation. Meanwhile, civilian Alawites are trapped in the crossfire of both sides.

http://www.illumemagazine.com/zine/articleDetail.php?Syria-Alawites-Religious-Minorities-in-the-Losing-War-14230


                                    www.facebook.com/culturemove                                               

---
Tình cờ tìm lại được một bài tôi viết về người Alawites của Syria trên Illume hồi đầu năm. Đọc xong bèn tự khẳng định một điều là người châu Á may mắn được thừa hưởng một hệ quả tôn giáo đa thần (không có đấng sáng thế duy nhất).

Chỉ cần dịch qua vùng Trung Đông một tý thôi đã là một vùng đất khác. Đó là nơi đạo độc thần đầu tiên Zoroastrianism ra đời ở Iran, nơi dân Do Thái bắt đầu bước chân về miền đất hứa từ Iraq, nơi Thiên Chúa giáo ra đời ở Israel, nơi Hồi giáo tiếp dòng từ Saudi...Những tôn giáo độc thần lan tỏa và ảnh hưởng mạnh mẽ đến tính cách/ văn hóa gốc của phương Tây: miệt mài đi tìm một SỰ THẬT DUY NHẤT, không chấp nhận sự mập mờ, nước đôi vì trên đời chỉ có MỘT đức Chúa Trời, Kinh Thánh chỉ có MỘT bản mà tôn giáo của họ giữ là linh thiêng, và để sống tốt thì chỉ có cách là noi theo MỘT hệ thống thực hành đạo đức nhất định (10 giáo lý của Chúa, 5 quy tắc của đạo Hồi...vv). Quá trình đi tìm cái sự-thật-duy-nhất ấy khiến khoa học và triết học phát triển rực rỡ, nhưng cũng khiến sự khoan dung với những gì nằm ở lằn ranh giới trở thành một điều xa xỉ. Cho đến bây giờ, 3 tôn giáo độc thần cùng cha cùng mẹ vẫn không thôi những cuộc cãi lộn triền miên hàng thế kỷ.

Nếu sự giao hòa của các tôn giáo độc-thần thôi đã mệt mỏi, thì số phận của những thiểu số tôn giáo nhỏ chót sinh ra từ sự giao hòa của cả độc-thần và đa-thần còn bi đát đến chừng nào. Đó là số phận của Sufi, Alevi, Druze, và nhất là Alawites. Tín ngưỡng Alawites tuy bắt nguồn từ một ông tổ đạo Hồi nhưng bản chất là một món cocktail tổng hợp từ rất nhiều tôn giáo khác nhau, kể cả độc thần và đa thần: Thiên Chúa, thần giáo Hy Lạp, và Hindu/Phật giáo. Ở Alawites, cái ranh giới rõ ràng giữa đúng và sai, có đạo và vô đạo không rõ ràng, nguyên tắc Sự-thật-duy-nhất bị phá bỏ. Và thế là cả hệ thống tâm lý, suy nghĩ, phán xét của nguyên lý độc thần tự dưng thấy mình không thể đưa ra quyết định cuối cùng: Alawites! Rốt cuộc mày là ai, mày có phải là người Hồi không? Chỉ có thể là có hoặc không! Chỉ có thể có một sự thật duy nhất!

Người bảo có, người bảo không, các tiểu tôn giáo và thiểu số tôn giáo cuối cùng bao giờ cũng là kẻ bại trận. Ở Syria, những người ủng hộ nhà độc tài Assad (người Alawites) cho rằng Alawites là người Hồi, những kẻ muốn lật đổ trên căn cứ tôn giáo cho rằng Alawites là dị giáo. Những dân thường Alawites thì chết dưới làn đạn của cả hai bên.

Hẳn nhiên châu Á với truyền thống đa thần không phải không có xung đột tôn giáo, nhưng ít nhất sự khoan dung, chấp nhận, thâm chí tôn vinh những tôn giáo tổng hòa là có thật. Những triết lý cơ bản của Hindu vẫn thấm đẫm trong Jain giáo và Phật giáo. Cao Đài vẫn mềm mại thờ tứ phương từ Khổng Tử đến chúa Jesus và thậm chí cả Nour el Din Mahmoud vua của Thổ Nhĩ Kỳ. Một người Việt Nam bình thường vẫn sống theo Tam giáo (Nho-Phật-Lão). Linh mục Moon của Unification Church ở Hàn Quốc có thể hồn nhiên tuyên bố rằng ông còn là một thầy cúng (shaman). Con chiên Thiên Chúa của Unification vẫn công nhận rằng Jesus dạy những gì tinh túy nhất của Khổng giáo và Phật giáo. Bàn thờ gia đình một người họ hàng của tôi vẫn có 4 tầng: Thánh Giá, Phật Quan Âm, ảnh các cụ, và giữa tất cả là ảnh ... Đức Giáo Hoàng.

Tôi yêu cái cách mà đa thần giáo đã thấm vào hê thống logic tinh thần của xứ sở này biết bao nhiêu, dù rằng đôi lúc cũng phát rồ lên vì 1+1 chưa chắc đã bằng 2; dù rằng sự thật duy nhất là hầu như không thể có.

P/S Bài đăng trên Illumi để đồng cảm với số phận những người Alawites và các sắc dân tôn giáo thiểu số đã và sẽ bị giết hại trong cuộc tương tàn ở Trung Đông.

www.facebook.com/dr.nguyenphuongmai

Sunday, 2 June 2013

The Turkish Spring


I woke up with a message from Istanbul: "Mai! We are having a Turkish Spring!"

Bosphorus bridge was captured with thousands of protesters. My friend is probably among those people who are angrily demand Prime Minister Erdogan to respect the will of his people instead of silencing dissidents, Islamizing Ataturk's legacy, and blaming social media to be the "the worst menace to society".

With a population of almost 100% Muslim, for me, strangely, Turkey has never been felt like an Islamic country. Probably because the bedrock of this nation is firmly Greek and Roman, because Istanbul used to be the pride of western civilization. Today the country is a meeting point of two powerful flows from East and West, presenting to the world a wonderful concert conducted by elements of two most terrific symphonies of its kinds: Asian and European cultures. Bosphorus bridge, glamorously lit up with colorful lights every night, connecting the two continents, stands a a symbol for that reality.

Of course, living up to expectation is not always easy. A perfect balance is not always the case, especially when contrasts, sometimes radical contrasts seem to be the very point that makes Turkey attractive. For my friend, she is acting to gain back that balance. The protests at the moment are about that momentum as well, balancing ideologies, adding on, taking off, gaining and losing here and there to keep that balance of contrasts to the point that it does not topple the whole system but safely and interestingly enough to exist and continue to attract people.

I dug up a picture of Bosphorus bridge in its peaceful time, sending a message to my friend with a quote from no other than Napoleon himself, who put his Parisian pride in the back room and declared to everyone: "if the world was a country, Istanbul would be its capital".

www.facebook.com/culturemove
----
Mua Xuan Tho Nhi Ky

Vừa mở mắt đã nhận được tin nhắn của một người bạn từ Istanbul: "Chúng tao đang bắt đầu một Turkish Spring- Mùa xuân Thổ Nhĩ Kỳ".

Suốt 3 ngày tin tức tràn ngập hình ảnh những người biểu tình phản đối đảng cầm quyền AKP và quy hoạch xây dựng khu trung tâm thành phố. 10 năm qua, AKP đã vực dậy kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng làn sóng người biểu tình hôm này chính là sự bùng nổ của những người phản đối chính sách trọng Hồi giáo + các chiêu bỏ tù những người bất đồng chính kiến của AKP. Họ muốn nhắc thủ tướng Erdogan rằng Thổ từ đống tro của thế chiến thứ nhất vươn lên là 1 trong 20 cường quốc kinh tế chính là do Ataturk đã táo bạo gạt bỏ gánh nặng tôn giáo và đặt nền móng cho một xã hội dân chủ. Đến mức dù là một đất nước với gần 100% người Hồi nhưng suốt bao nhiêu năm chiếc khăn che tóc đặc trưng của người Hồi bị cấm trong toàn bộ các cơ quan chức năng của nhà nước. Luật này chỉ mới được dỡ bỏ khi AKP lên nắm quyền.

Tôi chưa bao giờ cảm thấy Thổ Nhĩ Kỳ là một đất nước Hồi Giáo. Istanbul từng là trung tâm của đế chế Roma, hòn ngọc của văn minh phương Tây. Cuộc sống ở đây là vòng xoáy của hai dòng lũ cuốn Á Âu, nền văn hóa ở đây là một bản hợp xướng tráng lệ của hai dàn giao hưởng Đông Tây. Hagia Sophia từng là nhà thờ Thiên Chúa lớn nhất thế giới trong 1000 năm, bị biến thành Thánh Đường Hồi Giáo suốt gần 500 năm, và bây giờ là một viện bảo tàng độc nhất vô nhị. Cây cầu Bosphorus nối liền hai châu lục Á Âu hôm qua chở nặng hàng chục ngàn người biểu tình vẫn hàng đêm bừng sáng lên những sắc mầu lộng lẫy, nhắc nhở người dân Thổ Nhĩ Kỳ về niềm tự hào của chính họ, bằng chính câu nói nổi tiếng của Napoleon Bonaparte: "Nếu cả thế giới này là một quốc gia thì thủ đô của nó chính là Istanbul"

www.facebook.com/dr.nguyenphuongmai