Saturday, 24 September 2016

The Niqab and My Path Into the Journey of Islam

The opening chapter of my book " Alone, Asian, Atheist in the Middle East", published both in print and online by The Islamic Monthly. If you want to know why I put on a full face veil and threw my life on the road for one year during the Middle East's Arab Spring, here is the reason :-)

“He who leaveth home in search of knowledge walks in the path of God.”
-Prophet Muhammad

“You are the Ayatollahs of secularism!” 

Laurent Levy could have said that to the school council that refused to let his two French daughters wear the hijab. The teenage Muslim converts fought for their new belief with their father’s support – a liberal and an atheist activist, with a Jewish background. At the school hearing, Levy argued for over six hours, passionately defending his daughters’ right. However, he lost the case as the French law forbids students from wearing “ostentatious” symbols of religion at school.

This story captured my attention in 2003 as I just moved to Holland and Islamophobia was getting intense. In 2002, a left-wing activist murdered anti-Muslim politician Pim Fortuyn. In 2004, a Dutch man with Moroccan origins shot filmmaker Theo Van Gogh eight times, cut his throat and pinned a note of threats to his torso with a dagger. Freedom of speech was reciprocated with freedom of violence.  

Two murders and the backdrop of 9/11 caused half a million Turkish, and Moroccan, people in Holland to be seen as a homogeneous mass. Anti-Islamic politician Geert Wilders said the Quran should be banned, headscarves taxed and those wearing the niqab fined, to prevent the country from being Islamized.

 Amidst these waves of fear, I felt lucky to be the perfect “outsider”: a Vietnamese atheist expat. Muslims and native-Dutch citizens find it hard to fit me into any stereotypes of the West vs. Islam discourse, and therefore find it fairly easy to tell me their inner thoughts. It has been a joy to carry the label of neutrality; an interested outsider from a far eastern country, familiar enough to understand diverse cultural patterns, yet distant enough not to be seen as a threat, or someone who readily takes a side.

Then I was dragged into the discussion on the niqab as a mediator between two camps: friends who saw the niqab as a sign of oppression, and those who argued it is a symbol of faith. Shortly after, in one of our frequent gatherings, my Muslim colleague Nailah arrived in a black headscarf. We stared at her, speechless. She looked so different, hardened and tough against the dark fabric contour that covered her ears and neck. Her eyes were intense and alert, but at the same time, so distant from the person we knew. It seemed implausible that a simple garment could make such an impact, and we were all left to do some uncomfortable reflecting.

The fact that Nailah, a woman without a single oppressed bone in her body, decided to adopt the hijab told me that Islamophobia has backfired, causing strong-minded to make a strong and clear statement that it’s their choice to dress however they want. Nailah said that if Geert Wilders pushed through legislation to fine women for wearing niqab in public places she would also veil her entire face.

As my interest in the subject grew, an Indian colleague at the university gave me a wonderful tool that enabled me to continue the investigation with a different approach: a niqab. That evening, with trepidation, I put it on. As I gazed at my own massive black shape filling the bathroom mirror, my heart missed a beat and I felt an adrenaline rush. Through a tiny narrow slit revealing its eyes, a mysterious creature was staring at me. I then rushed to call every friend on my Skype list and filmed their stunned reactions. There was a lot of cursing, high-speed questioning and then (relieved) laughing after they learned they had been framed.   

Inspired by the response, I brought the niqab with me on a holiday in Switzerland. My friend lives in a conservative German-speaking region where the niqab is absolutely not welcome. To me, this sounded as though it could be an interesting place to wear the niqab. A friend volunteered to follow me around with a camera and record the event.
As I walked into downtown Luzern, covered from tip to toe by the black niqab, I felt nervous, excited, and naked. I was completely covered by the flowing niqab, but at the same time brutally exposed to the public because of the unusual outfit. I tried to look calm, knowing this was unnecessary since my whole face was hidden, but my heart continued to thump quickly. I wondered if people could actually look through me, read my thoughts, feel my nerves and silently laugh at my fear. I also felt guilty at the deception, as if I had stolen a faith.

As I merged into the throng of people, I was conscious of stolen, confused and possibly angry looks. Having walked past me, many could not resist quickly turning around and venting their emotion less subtly. A group of elderly women purposely bumped into me from behind and walked straight away, chattering loudly. A man shouted something to my face as he hurried after his dog. A mother grabbed her child’s arm and swung the confused girl away from me as they passed by. In the supermarket, I met a large Muslim woman with a colorful headscarf. She looked up and stared at me with surprise. As I walked by, she stopped picking up tomatoes and followed me through the fruit department, pushing her empty trolley.

Slowly, I started to experience an unpredictable and rapid change inside: I was excited. At the outset, the sensation was of nakedness; now the feeling was of liberation. Very quickly I had realized that nobody could see me while I could see everyone. I was “hidden” and everybody else was “seen,” and thus, vulnerable. In the end, I didn’t have to care who I was in others’ eyes: I was neither beautiful nor ugly; young nor old; chic nor shabby. Nobody could see if I was happy or annoyed or take advantage of any physical or emotional clues I happened to express. There were no reference points that others could ascribe to me, rightly or wrongly. I had become an entity devoid of some earthly human baggage. The contrast of being invisible and visible at the same time was both comforting and exciting. Never before had I been able to tap into the emotions of strangers all around me and my own ego in such a profound way.

That said, I did not have an identity when I was dressed in niqab. In places where the niqab is more prevalent, I would have been just one of many black-robed shapes. This thought struck me as I returned home. I was so numb at the idea that I immediately had to stop and force myself to reason. Why do we need to reveal our physical appearance? Next to nobody would care if I wore jeans or a long dress, looked happy or annoyed. Whenever I don’t have time to do my hair and need to rush out for some groceries, I often cover my face with a pair of massive sunglasses. When it is my turn to pay at the counter, I would take them off and hope no one I know would recognize me.

Of course I could keep the glasses on, but that would be very antisocial and impolite, wouldn’t it? In the end, people don’t care if you wear sunglasses and walk around, but they do care if you have a meaningful conversation while having those glassy shades cover your eyes. Maybe that’s the point. Facial integrity matters the most when people need to communicate with each other. This got me thinking and the chance to test these thoughts revealed itself on the way home.

As I stepped onto a bus, the passengers almost froze looking at me. I approached an empty seat next to a middle-age woman in a glowing silky red suit. I then slowly took off the black veil covering my face, gave her a broad smile, looked straight into her eyes and politely asked: “Madam! May I sit here, please?” 

The woman’s jaw almost dropped. I could feel that everyone in the bus seemed to have the same sense of surprise. For them, I probably did not just take off my veil; I stripped myself naked. The woman gave me a quick nod and I settled in next to her. She uncomfortably tried to fix her gaze outside the window. I looked out as well and spotted soft and misty snowflakes.

“The winter here is much colder than in Holland,” I said, rubbing my freezing nose.
The woman turned to look at me, nodded and then looked away. After a few seconds of silence, she looked at me again, seeking eye contact. I turned to her and smiled. She then pointed to a huge pile of gray snow on the sidewalk and said: “And it is not always romantically white, is it?” We both chuckled, and quickly started to talk cheerfully about weather, traffic, shopping and fashion, at which point she felt comfortable enough to ask the burning question: “I thought those Muslim women who choose to veil would only show their face to family and friends?”

I replied: “But you are my friend now! Are you on Facebook?” 

Back in Amsterdam, I gave my niqab away. I would never deny the empowering experience I had, but I was also convinced that I should be aware of others’ feelings. The reason was simple: people in non-veiling cultures have been accustomed to socializing through facial cues and body languages. Not revealing my face means not giving people enough clues for trust building or hints for action and reaction. The lack of facial expressions instinctively triggers suspicion and withdrawal.

I know the conversation I had with the woman on the bus could never have been so smooth had I kept my face veiled. I wouldn’t mind veiling in a culture where people have become experts on picking up social cues from behind a cover, but I would be reluctant to trade my newfound feelings of empowerment for something so crucial in non-veiling cultures. I’m living in a place where facial cues are sources of effective communication and a template to build trust. In the end, isn’t that the beginning of everything that connects humans with one another? 

The experiment in Luzern helped me to realize that wearing niqab was only way I was able to come close to the heart of the matter: to feel, think and reason with a completely different mind than an observer. As my perception of the niqab changed, I wondered how much of the understanding I had about Islam could also change if I dared to shrug off assumptions and prejudices and walk in someone else’s shoes (or niqab.)

I wrestled with such thoughts until one day, something happened that launched me into action. That day, I came to my class and asked my students to provide words associated with “Islam.” To my gasping surprise, all of them gave “terrorism” as one of their first three entries.

The next day, I went to my manager’ office and announced that I wanted to take a sabbatical in the Middle East. “Middle East?” he asked, eyebrows raised. “Yes, Middle East!”

I could see that my program manager was trying to comprehend why, of all corners of the world, I would choose such a volatile one. I started to share my experience and intention for the sabbatical. As we talked, a few pale hairs on his bald head sprang up like curious antennas. Later, as he walked me to the door, he could not resist throwing in some comments that helped explain his few moments of speechlessness: “Well, I’m jealous, you know! But I’m worried too! Come back in one piece please!”

After my niqab experience, some people I met would say, “Oh! So you are the crazy girl who terrorized the poor old folk in Switzerland.” However, that fascination frequently turned into confusion when they heard about my Middle East plans: “Don’t you think it is too early to have a midlife crisis?” “As a thirty-something unmarried girl, you are supposed to (re)read Bridget Jones’s Diary or Eat, Pray, Love.” “But you are Vietnamese! And you’re female.” “Why Islam?", "Why the Middle East?",  "Why now?”

Indeed, nothing explicitly links a yellow-skinned, single, atheist Vietnamese woman with a prophet in the Arabian desert in the seventh century. It seemed that my birthplace and gender predestined me live as a stereotypical Asian person: study hard, work hard, marry a lawyer, give birth to two more Asians and stay away from trouble. The privilege of discovering the world, exploring unknown paths, pursuing individual passions and embarking on unusual missions are reserved for the white man. I reckon if I were a tall Dutch guy with similar interests and excitement on the subject, fewer people would think my sabbatical was weird.

As I slowly revealed my travel route, many friends became worried. It involved some of the countries that convince the world that hell is real and it is on Earth. They couldn’t comprehend why a girl would want to wander alone in a place where they believed the sound of gunshots is more frequent than the sound of laughter; where news is inevitably of conflict, terrorism and kidnappings; where a drop of wine is enough to put someone in jail; where music is banned; where women are supposed to walk five meters behind their men; where “infidels” like me deserve a place in the hell fire. All in all, I would do much better to stay where I was, according to them, being a good lecturer and telling my students good stories.

As I packed my bags, the Arab Spring was making miraculous changes across the Middle East. Three of the countries on my travel map were without governments, one was practically at war, and protests and conflicts characterized the daily life of the whole region. There weren’t going to be many holidaymakers on this trip.

But I was full of excitement and anticipation. My heart raced whenever I contemplated my journey to the very heart of Islam. In the desert of Saudi Arabia, a religion was born, and went on to conquer much of the world. Like the spreading wings of a powerful eagle, Islamic warriors headed west, across northern Africa and deep into Europe. Muslims put the glorious Persian Empire under the shadow of their wing in the east, and crossed through India reaching the heart of Asia. This was what I wanted to explore, following this route of conquest, city by city, first westward, then eastward. I spent long days and nights reading the timeline of Islam’s conquest, linking all the main battles together. I was overwhelmed to find that nobody seemed to have documented traveling this route before. The thought was energizing, and I became impatient, restless even.

I didn’t tell my family about the journey. My mother thought I was sipping tea in my sunny Amsterdam apartment while I was aboard a plane to Saudi Arabia, watching a TV show in which an Imam was explaining why young faithful Muslims can absolutely marry without love.

As the plane took off, my heart throbbed loudly and my mind numbed with excitement. The man next to me smiled, reached out his hand and introduced himself as an Indian businessman working in Jeddah. We talked and he was amused with my travel plan. I shared with him the mantra I have been telling myself: “I come from the East, live in the West, and now am trying to understand the Middle. Must be quite a fortunate balance, mustn’t it?” We high-fived.

And so my journey along the path of Islam as an Asian atheist woman began.

Đây là chương mở đầu của Con Đường Hồi Giáo. PM trích lại một đoạn bằng tiếng Việt nhé. Bản tiếng Anh thú thực là phải viết lại gần như hoàn toàn vì logic suy nghĩ và nền tảng cảm thụ của bạn đọc mỗi nền văn hoá vô cùng khác nhau. Viết song ngữ mới thấy dịch thuật quả là một công việc khủng khiếp, vì vừa khó, vừa không bao giờ có thể đảm bảo tinh thần của ngôn ngữ được chuyển tải chính xác. Tác phẩm viết là sứ giả của một nền văn hoá, ta chỉ có thể cảm thụ được tác phẩm viết đúng nhất khi nền văn hoá đó là một phần trải nghiệm của chính mình.
Sếp tôi là một anh trung niên hói đầu. Những gã tóc vàng hói đầu thường rất khó che giấu cảm xúc. Thứ nhất là lông mày không có tóc mái che đậy nên vui buồn gì cũng để lồ lộ ra. Mấy ông cảnh sát không phải vô căn cứ mà được đì-zai toàn kiểu mũ che sụp chùm kín lông mày để tạo cảm giác công tư phân minh của các nhà chức trách. Thứ hai là làn da đầu mong manh dễ tổn thương của mấy gã tóc vàng cứ hễ cảm xúc động đậy là lập tức đổi màu. Như bây giờ đây, sếp giương lông mày nhìn tôi, mấy sợi tóc tơ trên chỏm da hồng lựng dựng đứng lên như một khóm ăng ten.
Rồi sếp băn khoăn nguệch bút vào giấy xin nghỉ không lương của tôi, nghỉ hẳn gần một năm. Lúc tiễn tôi ra cửa, không kìm được, sếp phọt ra một câu: “Tôi vừa ghen tỵ vừa lo lắng cho cô. Come back in one piece please!” (Trở về nguyên xi một mảnh, đừng có sứt mẻ gì nhé!)
Trước hôm lên đường hai tuần, Shree, một đồng nghiệp gửi tặng tôi một bộ áo choàng đen và khăn đen trùm đầu. Tôi mặc thử, soi vào gương hết hồn khi nhìn thấy bản thân. Bọn bạn trên skype hú lên kinh hoàng khi tôi tiếp chuyện chúng nó chỉ lộ hai con mắt. Nhân dịp sang thăm Ngọc, con bạn nối khố ở Thụy Sĩ để chào nó trước khi biệt tăm cả năm, tôi vận nguyên xi bộ đồ niqab tiến thẳng vào trung tâm mua bán Luzern, tim đập thùm thụp cầu trời cho cảnh sát không tóm cổ vì niqab che kín mặt đã bị cấm hoàn toàn. Chưa bao giờ cuộc sống quanh tôi thay đổi khủng khiếp đến thế. Những ánh mắt nghi kỵ, những cái nhíu mày giận giữ, những cái ngoái cổ kinh hoàng. Một nhóm phụ nữ luống tuổi cố tình đi đâm sầm vào tôi từ phía sau. Một người đàn ông dắt chó quát vào mặt tôi cáu kỉnh. Một bà mẹ kéo xệch con gái mình tránh xa khỏi tôi như một con bệnh hủi. Lang thang gần hai tiếng quanh Luzern, khi tôi đã quên phéng mình đang trùm khăn kín mặt thì những ánh mắt kỳ thị luôn làm tôi phải nhớ rằng mình là kẻ dị dạng.
Tám tháng trước khi lên đường, công cuộc xin visa Saudi của tôi bắt đầu. Saudi không xuất thị thực cho khách du lịch. Đất nước đóng cửa hoàn toàn. Chỉ có hai nhóm người chủ yếu có thể nhập cảnh Saudi: công việc và tín đồ hành hương. Toàn bộ hai thành phố Mecca và Medina thậm chí chỉ dành cho người Hồi giáo. Trên đường cao tốc tới địa phận hai thành phố này có đặt những tấm biển báo lớn “Muslims only”. Một người bạn của tôi bông đùa bảo cách duy nhất để tôi có thể vào Mecca là kết bạn với một trong những công chúa hoàng tử của vua Saudi và trốn trong cốp xe Mercedes của họ.
Hàng chục email gửi đến đại sứ quán Saudi không tăm hơi, hàng chục cú điện thoại không người trả lời. Quay trở về Hà Lan là tôi gõ cửa đại sứ quán. Tiếp đón tôi rất vui vẻ là một nhân viên của đại sứ. Ông yêu cầu tôi về chuẩn bị một bản tường trình rõ ràng mục đích của việc xin visa. Tôi hoàn thành trong một ngày, hớn hở vì nhận được một cuộc hẹn với Thư ký thứ nhất của đại sứ quán. Cuộc gặp rất vui vẻ trơn tru và tôi được yêu cầu viết thêm nhiều bản tường trình khác. Tập hồ sơ tôi gửi đến đại sứ quánĐS dày gần 50 chục trang với đầy đủ tên họ, địa chỉ, nơi chốn của những người tôi muốn gặp, những nơi tôi muốn đến thăm. Ông Thư ký tiếp nhận hồ sơ rất lịch sự, bảo rằng, cô cứ chờ khoảng 2 tháng nữa, có-khi-may-ra-thì- được.
Và trong khi chờ thì tôi gặp George.
George là người Đức, tóc vàng mắt xanh, nhưng cải đạo sang Hồi giáo từ khi anh mới hơn 20 tuổi và sang Saudi làm việc. Tôi ghét George từ cái nhìn đầu tiên. Anh phá lên cười sằng sặc khi biết về dự án của tôi. Rồi anh bảo: “Cô em ơi! Làm sao mà cô lại mơ đặt được chân vào Saudi? Cô vẫn còn ở tuổi sinh đẻ mà!”
Tôi đờ người vì ngạc nhiên. Gì? George hí hửng tiếp: “Phụ nữ ở Saudi không được phép lái xe, đi khám bệnh phải được đàn ông trong nhà cho phép, ra ngoài đường phải có đàn ông đi cùng. Cô em đặt chân đến sân bay mà không có người ra đón thì có visa cũng đừng hòng được nhập cảnh. Với lại, nói thêm cho cô em biết, người châu Á ở Saudi rất bị coi thường vì toàn là dân lao động làm thuê. Đàn bà châu Á thì bị coi như là con điếm cả lượt mà thôi! Hỏi tò mò chút, cô em thừa tiền hay sao mà lại đi vác tù và hàng tổng thế này?”
Tôi chưa bao giờ ghét ai lâu như George. Ghét hẳn mấy tiếng liền cho đến tận lúc chào ra về sau cả một buổi tối cố sức khiến cho một kẻ thiển cận như George hiểu rằng trên đời có những chuyến đi hoàn toàn không vụ lợi cá nhân. Một thương nhân tầm thường như George không thể tiêu thụ được cái sự thật là một cô gái Việt Nam (rất không liên quan!) đã lao động cực nhọc suốt gần một năm qua, không mua một xu quần áo mới, trở thành một kẻ bủn xỉn vắt cổ chày ra nước để dành tiền cho một chuyến đi nhiều hiểm nguy hơn vui thú, một chuyến đi không hề liên quan gì đến niềm tin tôn giáo của cá nhân cô ấy, cũng không phải do sự đồng thuận văn hóa, hoặc thậm chí cũng chẳng phải là đòi hỏi công việc. Một chuyến đi chỉ đơn thuần với một mục đích để hiểu biết, và nếu gặp kẻ cùng kênh thì chia sẻ sự hiểu biết ấy đến mọi người. Đơn giản bởi cô ấy tin rằng Trung Đông không chỉ có thuốc súng mà còn có phấn hoa, không chỉ có chiến trận mà còn có dạ vũ hoan ca.
Hợp đồng thuê nhà ở Amsterdam của tôi hết hạn trước khi tôi kịp nhận thêm bất kể thông tin gì từ đại sứ quán Saudi. Tôi quyết định rời Hà Lan, và trong khi chờ đợi thì lang thang ở Ấn Độ nơi cuộc sống tôn giáo và tâm linh có lẽ đậm đặc nhất trong tất cả những vùng đất tôi từng đặt chân qua. Vả lại, cuộc sống rẻ mạt ở những ngôi làng nhỏ quanh Mumbai tiết kiệm cho tôi khá nhiều tiền thay vì phải trả khoản thuê nhà cắt cổ ở Amsterdam. Thêm nữa là Mumbai cách Jeddah chỉ một chuyến bay thẳng.
Có hôm vào facebook, tôi thấy George check-in một shop đồ hiệu nổi tiếng của Amsterdam. Tôi biết anh ta đang lùng mua một bộ khuy cài cổ tay áo trị giá gần bằng cả năm tôi làm việc. Chỉ một cái cúc trong bộ khuy ấy thôi là đủ để hất đi gánh nặng tiền nong trên vai tôi cho ngân sách cả một nửa dự án vẫn còn trống hoác và một vài đồ tác nghiệp chưa tìm được người tài trợ. Nhưng tôi không ghét George nữa, chỉ thấy thương hại cho một thương gia tầm thường với tiểu xảo cải đạo nhỏ mọn để được chấp nhận và có thể chiếm dụng lòng tin dễ dàng trong xã hội Trung Đông nơi niềm tin tôn giáo còn thiêng liêng hơn cả tình máu mủ.
Bởi tôi biết còn có rất nhiều điều thiêng liêng hơn niềm tin tôn giáo, ấy là niềm tin vào sự ràng buộc cội rễ của giống loài; vào sự giống nhau giữa người với người hơn là sự khác biệt về đức tin; vào lòng tốt; vào sự đồng cảm và hướng thiện.
Tôi tin là một khi đặt chân đến Trung Đông, với trái tim này mở toang không che giấu, những người Hồi rồi cũng sẽ mở lòng với tôi – một cô gái Việt Nam vô thần.
(Trích chương 1- Khởi Đầu Gian Nan)
Note 1: Tôi vẫn chưa thể đặt chân vào Saudi đúng nghiã ngoại trừ vài tiếng transit ở sân bay với trải nghiệm bị quấy rối tình dục.
Note 2: Shree, người tặng tôi chiếc niqab đã qua đời cách đây hai năm. Anh bị mắc bệnh ung thư, nhưng trong những tháng cuối cùng của đời mình vẫn đăng ký học Tiến Sĩ. Khát khao kiến thức đến hơi thở cuối cùng, Shree không chỉ là một đồng nghiệp tuyệt vời, anh là chiếc là cuối cùng trên cái cây của O Henri, đến phút chót vẫn mãnh liệt gửi đi cho đời một thông điệp sống nhân văn, làm người có ích cho đến khi tan vào tro bụi.

No comments:

Post a Comment

For COMMENT AS and selecting profile, please choose:
1. NAME/URL and fill your name or email in.
2. Ignore URL if you don't have a website.

Để lựa chọn PROFILE cho COMMENT AS, xin click:
1. NAME/URL. Bạn điền tên hoặc email vào NAME
2. Bỏ qua URL nếu bạn không có trang web cá nhân