Friday, 18 May 2018

The Soft Bigotry of Low Expectation

Yesterday, upon hearing me saying that I was a little bit overwhelmed with work, a colleague (Dutch, male, white, senior my age) looked at me seriously, as if he wanted to carefully evaluate whether I had what it takes to follow his advice. Then, he gave me this: "You should have a TO DO list".
I managed to give a seemingly natural and grateful laugh. The fact is that he is giving that ABC advice, not to a teenager, but a professional with 25 years of international working experience, a long-term expat who has to manage everything on her own, a global worker who spends more time traveling than staying in her own house, a multi-tasker with 3 jobs at the same time and a 12 hour work-load per day... blows my mind. For me, it is the equivalent of telling a professional athlete not to wear high heal in competition.
I think he meant well. I'm grateful he seems to care. Or maybe he was just a little too casual. But imagine if he were my boss. What kind of career would I have if my manager thinks I'm the kind of employee that needs such a simple advice?
And, if I acknowledge his feeling (he cares), he should acknowledge my feeling as well (I'm not comfortable). My feeling matters too. It is unfair if I have to see his words as good intention, and he can just walk away, not knowing I have to struggle with the consequence of his good intention.
Have you ever been the subject of the "soft bigotry of lower expectation"? It is a mild discrimination, a patronizing attitude of apparent kindness which thinly covers the true face of superiority. The hidden message is: "I know you can NOT get there, I know you can NOT achieve that much, so I LOWER the standard for you, so that you can be on the same level with me. But mind you, you are actually not that great."
The soft bigotry of lower expectation often hits me when people know little about myself. It is when I walked into the professional swimming pool, the guard came to me and asked if I could actually swim (!). It is when I came to visit a house for purchase and the real estate agent asked me if I was able to secure my mortgage. It is when people asked what I do for a living, I said "teacher", and they automatically assumed I am JUST a teacher of Vietnamese language - the thing I know best, without even the need to study.
A few weeks ago, I failed a PhD thesis from a Vietnamese student. My colleague found a way to insult me: "Why are you so tough? The thesis is good enough for someone of her background. Are you trying to be much harder just to prove that you are not biased?" In other words, my people are dumb, and I'm a bitch.
Lower expectation not only damages the dignity of others, but in a self-fulfilling prophecy, it leads to lower performance as well. You expect someone to be bad, that person may not give 100%, because, why bothers? At the same time, members of minority group suffer from high expectation as well. They have to be the representative of their race, living up to the high standard to pay back the "favor" of being given the citizenship in a developed country. Natives can behave badly and they are just idiots. Immigrants behave badly and the whole race is blamed.
It's a double catch 22. Do it well, people think it is normal. Do it badly, it's a cardinal sin you bring upon the whole group. Live down to the lower expectation, you just prove that minority is truly a lesser race. Live up to the high expectation, get ready to be called arrogant, bitch, or sell-out.
Respect goes both way. And it starts with seeing the other on a par with yourself.
---
Hôm qua tôi tình cờ nói chuyện với một đồng nghiệp nam người Hà Lan khá cao niên. Lúc nghe tôi buột miệng than dạo này công việc lu bù quá, ông ta dừng lại, nhìn tôi kỹ lưỡng như thể muốn kiểm tra xem tôi có đủ đô để thực hiện lời khuyên vàng ngọc của mình không. Sau khi cân nhắc, ông ta kêu: "Cô cần có một cái To Do List - danh sách những việc cần làm trong ngày".
Tôi gượng cười, bảo tất nhiên là to-do list thì phải có chứ. Trong bụng dâng lên cảm giác bực dọc. Có thể ông đồng nghiệp hoàn toàn có ý tốt, nhưng làm việc với nhau bao nhiêu năm, dù không gần gũi nhưng ông ta chả lẽ không hiểu cái kiểu lời khuyên tầm vỡ lòng ấy chỉ nên đưa cho đám trẻ thanh thiếu niên tuổi mới lớn vừa bước chân vào làm chủ cuộc sống? Có vô duyên không khi khuyên một kẻ với hơn hai chục năm kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế, thời gian đi nước ngoài nhiều hơn thời gian ở nhà, giữ ba công việc cùng lúc với một chức danh học thuật, thời gian làm lụng mỗi ngày tâm̀ 12 tiếng với vô số dự án khác nhau cùng hàng chục người rải rác khắp toàn cầu? Khuyên thế khác gì bảo vận động viên khi thi đấu đừng đi giày cao gót?
Trong tiếng Anh có một từ rất hay để chỉ thái độ kẻ cả này: Soft bigotry of lower expectation, tạm dịch là sự kỳ thị bằng việc đánh giá thấp năng lực của kẻ khác. Người da màu, phụ nữ và sắc dân phi Thiên Chúa giáo sống ở phương Tây là nạn nhân chính của sự kỳ thị khá ẩn ý này. Nó được che phủ bằng một cái khăn có chữ cảm thông, nhưng thực chất bên trong là sự trịnh thượng cao ngạo của tự hào sắc tộc hoặc giới tính: "Tao biết mày không bao giờ có thể giỏi bằng tao, nên tao HẠ thấp tiêu chuẩn để mày với tới, để mày có thể đứng cạnh tao. Nhưng đừng quên, dù đứng cạnh nhau, tao vẫn cao hơn mày."
Sự kỳ thị đánh giá thấp kiểu này tôi thường gặp khi mới tiếp xúc với người xung quanh. Ấy là khi tôi bước chân vào bể bơi chuyên nghiệp, dáng điệu cực kỳ tự tin nhưng vẫn bị một gã quản chạy ra hỏi mày có THỰC SỰ bơi được không (!)? Ấy là khi tôi đi mua nhà, dù ăn mặc chỉn chu nhưng vẫn bị người giao dịch hỏi mày đã lo được tài chính chưa mà muốn ra giá? Ấy là khi ai đó hỏi làm nghề gì, tôi bảo làm giáo viên, thì họ mặc nhiên tôi CHỈ LÀ một giáo viên dạy tiếng Việt- một môn dạy không cần đào tạo cũng làm được bằng vốn tự có. Ấy là vài tuần trước, khi tôi đánh trượt luận văn tiến sĩ của một bạn người Việt, đồng nghiệp tôi phê phán: "Chị khó tính quá. Người Việt thế là được rồi. Hay chị cố tính làm khó để chứng minh mình khách quan?". Sự kỳ thị xảy ra cả với nguời cùng quê hương. Ấy là khi một ông Tiến sĩ Việt kiều Canada, chắc do không quen nói chuyện với đàn bà Việt Nam to mồm tự tin, nên dù biết tôi là PGS ngành văn hoá, nhưng lại thách thức tôi trả lời một câu hỏi kiểu 1+1= mấy.
Lộn ruột.
Các nhóm thiểu số vì vậy sống trong một xã hội lúc nào cũng phải đối mặt với hai thái cực: (1) Bị đánh giá thấp năng lực, bị mặc nhiên coi thường, bị áp dụng một tiêu chuẩn lè tè, bị ngấm ngầm coi là thứ dân. Tuy nhiên, cùng với thái cực đó là một thái cực đối lập (2) mỗi cá nhân của nhóm thiểu số bị coi là một đại diện tiêu biểu. Họ PHẢI sống tốt, phải là công dân gương mẫu. Thành công với họ là điều phải có, là bình thường, như thể một lời hứa đền đáp cho "ân huệ" được là công dân của một xứ sở phát triển. Người bản xứ làm sai thì chỉ là một thằng dở người quấy rối. Người nhập cư làm sai thì trở thành lý do để tẩy chay cả một cộng đồng.
Sống ở xứ người thành công, bất kể đó là nông dân ra thành thị, hay người Việt bươn chải ở nước ngoài, đều phải vượt qua được những zigzag của vô vàn kỳ thị tréo ngoeo như vậy.

No comments:

Post a Comment

For COMMENT AS and selecting profile, please choose:
1. NAME/URL and fill your name or email in.
2. Ignore URL if you don't have a website.

Để lựa chọn PROFILE cho COMMENT AS, xin click:
1. NAME/URL. Bạn điền tên hoặc email vào NAME
2. Bỏ qua URL nếu bạn không có trang web cá nhân